Fakultet pravnih nauka Univerziteta Donja Gorica organizovao je 9. novembra 2026. godine panel diskusiju „Crna Gora i Evropska unija: od pregovaračkog stola do punopravnog članstva“. Studentkinjama i studentima pružena je prilika da se iz perspektive akademske zajednice, izvršne vlasti i pregovaračke strukture upoznaju sa tokom pristupnih pregovora, preostalim izazovima, vladavinom prava i institucionalnim reformama.

Ministar ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera Damjan Ćulafić osvrnuo se na Poglavlje 27 – Životna sredina i klimatske promjene. Ovo poglavlje ubraja se u najzahtjevnija pregovaračka poglavlja, a na njega se odnosi deset od ukupno 98 završnih mjerila. Ukazao je na to da ispunjavanje obaveza u ovoj oblasti zahtijeva aktivno učešće privrede, civilnog društva, građanki i građana, a ne isključivo državnih institucija. Stvaranje uslova za ostanak i povratak mladih izdvojio je kao jednu od značajnih institucionalnih obaveza.

Glavni pregovarač Crne Gore sa Evropskom unijom doc. dr Predrag Zenović okarakterisao je evropski put kao „odiseju“ i „povratak kući“. Naglasio je da proces pristupanja ne obuhvata samo harmonizaciju nacionalnog zakonodavstva sa pravnom tekovinom EU, već i jačanje administrativnih i institucionalnih kapaciteta. Oslanjajući se na iskustva Hrvatske i Slovenije, ukazao je na to da dugotrajnost procesa proizvodi i oportunitetne troškove. Istakao je i da bi članstvo otvorilo nove perspektive za mlade.

Prof. dr Rodoljub Etinski, redovni profesor Univerziteta Donja Gorica, ocijenio je da bi prijem Crne Gore u Evropsku uniju imao značaj koji prevazilazi nacionalne okvire, jer bi potvrdio da proces proširenja nije zaustavljen. Prema njegovom mišljenju, članstvo bi Crnoj Gori obezbijedilo snažniji institucionalni i pravni oslonac, naročito u oblasti vladavine prava, i istovremeno doprinijelo jačanju same Unije.

Moderatorka doc. dr Nikoleta Đukanović podsjetila je da evropska integracija podrazumijeva i prenos dijela javnih ovlašćenja na institucije Unije. Stoga, kako je istakla, članstvo ne treba posmatrati isključivo kroz prizmu pristupa fondovima i jedinstvenom tržištu, već i kroz odgovornosti koje proističu iz učešća u procesu odlučivanja na nivou EU.

U zaključku diskusije konstatovano je da okončanje pregovora predstavlja važan korak. Puna vrijednost integracije ipak zavisi od dosljedne implementacije reformi, izgradnje snažnih institucija, poštovanja vladavine prava, održivog razvoja i aktivnog uključivanja građanki i građana.